Ekonomistler Kamu Dijital Euro'yu Destekliyor

Yetmiş ekonomist ve kamu politikası uzmanı, Avrupa Parlamentosu üyelerine kamu hizmeti olarak dijital euro oluşturulmasını desteklemeleri çağrısında bulundu. Ortak bir açık mektupta, güçlü bir kamu alternatifi olmadan Avrupa'nın ödeme sisteminin özel stabilcoinler ve yabancı teknoloji şirketleri tarafından domine edilebileceği ve bunun da Avrupa'nın para egemenliğinin bir kısmını tehlikeye atabileceği uyarısında bulundular. Kamu Yararı Önemlidir! başlıklı mektup Pazar günü yayınlandı. Mektubu imzalayanlar arasında ekonomist Thomas Piketty ve eski Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası başkan yardımcısı José Leandro da bulunuyor. Bu isimler dijital avroyu bir kamu malı olarak tanımlıyor. Onlara göre, Avrupalıların dijital çağda da tıpkı bugün fiziksel nakit parayla yaptıkları gibi merkez bankası parasına erişimini sürdürmesi çok önemli.

Yazarlar, Eurosystem tarafından çıkarılan, temel kullanım için ücretsiz olan ve nakit parayı ikame etmek yerine tamamlayıcı nitelikte tasarlanmış, pan-Avrupa çapında bir dijital ödeme aracı çağrısında bulunuyorlar. AB'nin projeyi zayıflatması veya geciktirmesi halinde, vatandaşların ve tüccarların özel kart sistemlerine ve küresel teknoloji platformlarına daha da bağımlı hale gelebileceği konusunda uyarıyorlar. Bunun, özellikle kriz dönemlerinde Avrupa'nın ödeme sisteminin dayanıklılığını ve özerkliğini zayıflatacağını savunuyorlar.

ECB Dijital Euro'yu Hazırlıyor

Bu çağrı, Avrupa Merkez Bankası'nın dijital euro projesinin hazırlık aşamasına girmesiyle birlikte geldi. ECB, kurallar, teknik mimari ve internet bağlantısı olmadan yapılan işlemler olan çevrimdışı ödemelerin olasılığı üzerinde çalışıyor. Dijital euro'nun piyasaya sürülüp sürülmeyeceğine ilişkin nihai karar henüz alınmadı.

ECB, dijital euroyu, merkez bankası parasına "nakit benzeri" erişim sağlayacak, halka açık, pan-Avrupa bir ödeme çözümü olarak tanımlıyor. Finansal istikrarı korumak için önerilen önlemler arasında, bir kişinin sahip olabileceği dijital euro miktarına sınırlama getirilmesi ve kademeli ücretlendirme yer alıyor.

ECB Yönetim Kurulu üyesi Philip Lane geçen hafta, projenin amacının inovasyon, gizlilik koruması ve ödeme sisteminde bankaların aracı olarak devam eden rolünü dengelemek olduğunu vurguladı. ECB'ye göre, dijital euro, kara para aklama önleme kurallarına ve veri koruma gerekliliklerine uyarken, koşullu ödemeler veya güvenli çevrimdışı işlemler gibi özellikleri mümkün kılabilir.

Bankaların Endişeleri ve Gizliliğe Odaklanma

Proje aynı zamanda eleştirilere de maruz kaldı. Ticari bankalar ve bazı politika yapıcılar, dijital avronun bankalardan mevduatları çekebileceğinden, maliyetleri artırabileceğinden ve nihayetinde halk tarafından yaygın olarak benimsenemeyeceğinden endişe duyuyor. Tüketici anketleri, güçlü gizlilik korumasının halkın kabulü için temel bir koşul olduğunu gösteriyor.

BNP Paribas analistleri, dijital avronun faydalarının, bankaların finansmanı ve karlılığı üzerindeki potansiyel etkisiyle dikkatlice dengelenmesi gerektiğini ve sonuçların büyük ölçüde tutma limitleri ve ücretlendirmenin nasıl tasarlandığına bağlı olduğunu belirtiyor.

Açık mektup hakkında sorulan soruya ECB doğrudan yanıt vermedi, ancak son çalışmalarını referans gösterdi. Bu çalışmalardan biri, 3.000 avroluk bireysel tutma limiti ile dijital avronun finansal istikrar üzerindeki etkisini inceliyor ve olumsuz senaryolarda bile önemli bir risk ortaya çıkmadığı sonucuna varıyor. Diğer çalışmalar ise dijital avronun mevcut ödeme ekosistemine entegrasyonu, gizlilik önlemleri ve euro bölgesindeki bankalar için yatırım maliyetlerini ele alıyor.